Stalinizm

Article on other languages:

del.icio.us del.icio.us
Digg Digg
Furl Furl
Reddit Reddit
Rojo Rojo
Add to OnlyWire

Stalinizm – system polityczno-ekonomiczny, jaki powstał w ZSRR po faktycznym przejęciu pełni władzy przez Józefa Stalina.

Początkiem tego systemu był komunizm wojenny, wprowadzony jeszcze przez Lenina, opierający się na całkowitym scentralizowaniu wszelkich decyzji polityczno-ekonomicznych i prawie rewolucyjnym, czyli ostrym terrorze wprowadzanym metodą ogłaszania ukazów i bezwzględnego ich egzekwowania bez pośrednictwa normalnego systemu prawnego.

Ten chaotyczny początkowo system wytworzył w końcu, w dużym stopniu pod przywództwem Stalina, swoje ramy instytucjonalne. Trzema podstawowymi filarami instytucjonalnymi stalinizmu były:

  1. Faktycznie totalna władza Stalina.
  2. Biurokracja monopartyjna, działająca we wszystkich powierzchniowych obszarach władzy – wprowadzająca w czyn jawne decyzje Stalina.
  3. Aparat przymusu i kontroli – realizujący bezpośrednio niejawne decyzje Stalina i kontrolujący zachowania wszystkich bez wyjątku, łącznie z biurokracją partyjną.

Podstawowymi cechami stalinizmu były:

  • Pełne jedynowładztwo Stalina.
  • Ciągła totalna kontrola wszystkiego i wszystkich.
  • Ciągły i stale narastający terror, który przez cały czas zagrażał wszystkim oprócz samego Stalina.
  • Ekonomia oparta na ścisłym, centralnym planowaniu wszelkich inwestycji i centralnej dystrybucji wszelkich dóbr.

Zazwyczaj przyjmuje się, że pełna wersja stalinizmu trwała od roku 1929 (pozbycie się z kierownictwa WKP(b) głównych oponentów Stalina) do roku 1953 (śmierć Stalina). Po 1953 system ten zaczął powoli ewoluować do socjalizmu nomenklaturowego, w którym pod koniec istnienia ZSRR władzę sprawowała kilkusettysięczna grupa najważniejszych działaczy partii i podporządkowany tej grupie aparat biurokratyczny oraz aparat przymusu i kontroli. Stalinizm do roku 1945 funkcjonował wyłącznie w ZSRR. Po drugiej wojnie światowej został jednak eksportowany do państw, które w wyniku tej wojny dostały się pod kontrolę ZSRR. Próbowano go też wprowadzić w Chinach, jednak tam przekształcił się on szybko w maoizm.

Bilans stalinizmu

  • Terror, którego ofiary w latach 1929-1953 szacuje się na ok. 30 milionów ludzi w ZSRR i krajach satelickich.
  • Zniszczenie środowiska naturalnego na ogromnych obszarach.
  • Zniszczenie dziedzictwa kulturowego kilkunastu narodów.
  • Faktyczna eksterminacja kilku narodów.
  • Planowana gospodarka przemysłowa, nieuwzględniająca praw popytu i podaży, którą nienaturalna struktura doprowadziła do zapaści.
  • Całkowite zablokowanie wymiany wolnej myśli i związana z tym atrofia kultury i twórczych badań naukowych.
  • Śmierć ok. 10 mln żołnierzy radzieckich podczas II wojny światowej. Tak duże straty były spowodowane w dużej części niekompetencją kadry dowódczej, co było związane z wielkimi czystkami w Armii Czerwonej, oraz rozkazami Stalina ("ani kroku w tył", itp.).

Zbrodnie stalinowskie

Zobacz też

To hasło powiązane jest z serią Komunizm
Symbole
Kierunki w ruchu
komunistycznym
Partie polityczne
Państwa komunistyczne
Tematy powiązane
Źródło: „http://pl.wikipedia.org/wiki/Stalinizm”

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.